ఇంటర్నెట్ను యాక్సెస్ చేయడం, వినియోగించడం ప్రతి వ్యక్తికి రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులో భాగమని సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ముఖ్యంగా పిల్లలను ఇంటర్నెట్ వినియోగం నుంచి పూర్తిగా దూరం చేయడం ఆన్లైన్లో ఎదురయ్యే ప్రమాదాలకు పరిష్కారం కాదని స్పష్టం చేసింది. ఈ హక్కు రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21, 19(1)() కింద రక్షణ పొందుతుందని తెలిపింది.
జస్టిస్ జేబీ పార్దివాలా, జస్టిస్ కేవీ వినోద్ చంద్రన్లతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ మేరకు ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. పిల్లలపై లైంగిక వేధింపులకు సంబంధించిన అభ్యంతరకర కంటెంట్ సోషల్ మీడియా వేదికల్లో వ్యాప్తి చెందకుండా చర్యలు తీసుకోవాలని కోరుతూ జస్ట్ రైట్స్ ఫర్ చిల్డ్రన్ అలయన్స్ అనే సంస్థ దాఖలు చేసిన పిటిషన్పై విచారణ సందర్భంగా ఈ వ్యాఖ్యలు చేసింది.
పిల్లల భద్రత, వారి స్వేచ్ఛ రెండూ పరస్పర విరుద్ధమైనవి కావని ధర్మాసనం పేర్కొంది. ఇంటర్నెట్ ద్వారా పిల్లలకు విద్య, సమాచారం, భావప్రకటనా స్వేచ్ఛ వంటి ప్రయోజనాలు అందుతున్నాయని వివరించింది. ముఖ్యంగా మారుమూల ప్రాంతాల్లో నివసించే పిల్లలు, ప్రత్యేక అవసరాలు ఉన్నవారికి డిజిటల్ ప్రాప్యత ఎంతో ఉపయోగకరమని తెలిపింది.
ఆన్లైన్లో అభ్యంతరకర కంటెంట్ను సృష్టించే, పంచుకునే వ్యక్తులు, వాటిని గుర్తించి తొలగించడంలో విఫలమయ్యే డిజిటల్ వేదికలదే బాధ్యత అని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. వారి తప్పులకు పిల్లలను ఇంటర్నెట్కు దూరం చేయడం సరైన విధానం కాదని పేర్కొంది.
అయితే పిల్లల ఆన్లైన్ భద్రత కోసం తగిన నియంత్రణలు అవసరమని కూడా ధర్మాసనం సూచించింది. తల్లిదండ్రుల పర్యవేక్షణ, ప్రత్యేక చైల్డ్ మోడ్, డిఫాల్ట్గా ప్రైవేట్ ఖాతాలు, అపరిచితుల నుంచి వచ్చే సందేశాలపై నియంత్రణ, పిల్లలకు అందుబాటులో ఉండే ప్రకటనలు, కంటెంట్పై పర్యవేక్షణ వంటి చర్యలను సూచించింది.
పిల్లల భద్రత పేరుతో అందరికీ ఒకే విధమైన నిషేధాలు విధించడం కంటే, వారి హక్కులను కాపాడుతూనే ప్రమాదకర కంటెంట్ను అడ్డుకునే విధానాలు రూపొందించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సుప్రీంకోర్టు సూచించింది. ఆన్లైన్లో పిల్లలపై జరిగే లైంగిక దోపిడీకి సంబంధించిన కంటెంట్ను గుర్తించి తొలగించేందుకు డిజిటల్ వేదికలు తీసుకుంటున్న సాంకేతిక చర్యల వివరాలను కూడా సమర్పించాలని కేంద్రాన్ని ఆదేశించింది.
ఈ తీర్పుతో పిల్లల డిజిటల్ హక్కులు, ఆన్లైన్ భద్రత, వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛపై దేశవ్యాప్తంగా మరోసారి చర్చ మొదలైంది.
ఇంటర్నెట్ను యాక్సెస్ చేయడం, వినియోగించడం ప్రతి వ్యక్తికి రాజ్యాంగం కల్పించిన ప్రాథమిక హక్కులో భాగమని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది. ముఖ్యంగా పిల్లలను ఇంటర్నెట్ వినియోగం నుంచి పూర్తిగా దూరం చేయడం ఆన్లైన్లో ఎదురయ్యే ప్రమాదాలకు పరిష్కారం కాదని, ఈ హక్కు ఆర్టికల్ 21, 19(1)() కింద రక్షణ పొందుతుందని తెలిపింది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
పిల్లల ఇంటర్నెట్ వినియోగంపై సుప్రీంకోర్టు ఏమని వ్యాఖ్యానించింది?
పిల్లల ఇంటర్నెట్ వినియోగం రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 21, 19(1)(a) కింద ప్రాథమిక హక్కు అని, వారిని దూరం చేయడం పరిష్కారం కాదని సుప్రీంకోర్టు స్పష్టం చేసింది.