విశ్వం ఆరంభ దశకు చెందిన అత్యంత దూరపు రేడియో సంకేతాల్లో ఒకదాని మూలాన్ని ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు. కేవలం కొన్ని మిల్లీసెకన్ల పాటు మాత్రమే వెలువడిన ఈ శక్తివంతమైన రేడియో సంకేతం సుమారు 10.6 బిలియన్ ఏళ్ల క్రితం ఉద్భవించింది. ఈ ఆవిష్కరణతో వేగవంతమైన రేడియో విస్ఫోటనాలు ఎలా ఏర్పడతాయనే ప్రశ్నకు సమాధానం కనుగొనే దిశగా శాస్త్రవేత్తలకు కొత్త ఆధారాలు లభించాయి.
విశ్వం ప్రస్తుత వయసులో దాదాపు ఐదో వంతు మాత్రమే ఉన్న కాలంలో ఈ సంకేతం ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించింది. ఈ పరిశోధన వివరాలు సైన్స్ జర్నల్లో ప్రచురితమయ్యాయి.
సంకేతాన్ని ఎలా గుర్తించారు
ఈ సంకేతానికి 20240304 అని పేరు పెట్టారు. దక్షిణాఫ్రికాలో ఉన్న మీర్క్యాట్ రేడియో టెలిస్కోప్ ద్వారా శాస్త్రవేత్తలు దీనిని న గుర్తించారు. సంకేతంలోని వివిధ పౌనఃపున్యాలు భూమికి చేరడానికి వేర్వేరు సమయాలు పట్టాయి. దీనిని శాస్త్రవేత్తలు డిస్పర్షన్గా పేర్కొంటారు. అంతరిక్షంలో విద్యుత్ ఆవేశం కలిగిన పదార్థాల గుండా రేడియో తరంగాలు ప్రయాణించేటప్పుడు ఈ ప్రభావం కనిపిస్తుంది.
సంకేతం ఎంత దూరం ప్రయాణించిందో అంచనా వేసేందుకు ఈ మార్పులను ఉపయోగించారు. అయితే, దాని మూల గెలాక్సీ చాలా చిన్నగా, మసకగా ఉండటంతో భూమిపై ఉన్న పెద్ద టెలిస్కోపులతోనూ మొదట గుర్తించడం సాధ్యపడలేదు. దీంతో పరిశోధకులు నాసా, యూరోపియన్ అంతరిక్ష సంస్థ, కెనడియన్ అంతరిక్ష సంస్థల సహకారంతో పనిచేసే జేమ్స్ వెబ్ అంతరిక్ష టెలిస్కోప్ను ఉపయోగించారు. దాని పరారుణ కెమెరా ద్వారా ఆ సంకేతానికి సంబంధించిన గెలాక్సీని గుర్తించారు.
శాస్త్రవేత్తలను ఆశ్చర్యపరిచిన చిన్న గెలాక్సీ
ఈ పరిశోధనలో మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఏమిటంటే, సంకేతం వెలువడిన గెలాక్సీ ఊహించిన దానికంటే చాలా చిన్నదిగా ఉంది. దాని ద్రవ్యరాశి సుమారు పది మిలియన్ల సూర్యుల ద్రవ్యరాశికి సమానమని పరిశోధకులు అంచనా వేశారు. పాలపుంత గెలాక్సీతో పోలిస్తే ఇది చాలా చిన్నది. అక్కడ పెద్ద సంఖ్యలో కొత్త నక్షత్రాలు ఏర్పడుతున్నట్లు ఆధారాలు లభించాయి. లోహ మూలకాల పరిమాణం కూడా తక్కువగా ఉంది.
ఇంతకుముందు గుర్తించిన అనేక వేగవంతమైన రేడియో విస్ఫోటనాలు భారీ గెలాక్సీలతో సంబంధం కలిగి ఉండగా, ఈ సంకేతం చిన్న గెలాక్సీ నుంచి రావడం శాస్త్రవేత్తలకు ఆశ్చర్యం కలిగించింది. ఇది ఈ విస్ఫోటనాల మూలం గురించి ఉన్న సిద్ధాంతాలను మళ్లీ పరిశీలించాల్సిన అవసరాన్ని సూచిస్తోంది.
ఈ రేడియో విస్ఫోటనాలు ఎందుకు ఏర్పడతాయి
వేగవంతమైన రేడియో విస్ఫోటనాలు అత్యంత శక్తివంతమైన రేడియో తరంగాల వెలువడింపులు. ఇవి కొన్ని మిల్లీసెకన్లలోనే ముగిసిపోతాయి. వాటిని ఏ ఖగోళ వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తున్నాయనే అంశంపై ఇంకా పరిశోధనలు కొనసాగుతున్నాయి.
ప్రస్తుతం పరిశీలిస్తున్న ప్రధాన సిద్ధాంతాల్లో ఒకటి మాగ్నెటార్. ఇది అత్యంత బలమైన అయస్కాంత క్షేత్రం కలిగిన న్యూట్రాన్ నక్షత్రం. భారీ నక్షత్రం పేలిన తర్వాత మిగిలే ఈ వస్తువులో సంభవించే ప్రక్రియలు శక్తివంతమైన రేడియో సంకేతాలను ఉత్పత్తి చేయవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు భావిస్తున్నారు.
